ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ, Ὠδὴ α᾿. Ἦχος πλ. Β΄. ὁ Εἱρμός

Βοηθός καὶ σκεπαστής, ἐγένετό μοι εἰς σω-

τηρίαν’ οὗτος μου Θεός, καὶ δοξάσω αὐτόν’

Θεὸς τοῦ Πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν, ἐν

-δόξως γὰρ δεδόξασται. Ἅγ. Ἀνδρέου, ἀρχιεπικόπου Κρήτης

...βοηθὸς καὶ σκεπαστὴς ἐγενετό μοι είς σωτηρίαν’ οὗτὸς μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτόν, Θεὸς τοῦ Πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτὸν. ( Ἐξοδ. ιε΄2)

Μετά τὴν θαυμαστὴν διάβασιν τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης οἱ Ἰσραηλῖται ἐκσποῦν εἰς εὐγνώμονας δοξολογίας πρὸς τὸν Θεὸν, ποὺ τοὺς ἐλύτρωσε…

Σκοπὸς τοῦ ἄσματος εἶναι η δοξολογία τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ διδαχὴ τῶν μεταγενεστέρων. Ἡ ᾠδὴ τοῦ Μωϋσέως εἶναι ἡ πρώτη ἀπὸ τὰς ἐννέας ᾠδὰς καὶ ἀποτελεῖ πηγήν ἐμπεύσεως δι’ὅλους τοὺ Χριστιανοὺς ὑμνογράφους καὶ ἰδιατέρως διὰ τοὺς ἱεροὺς μελῳδοὺς τῶν Κανόνων…

Πολὺ ἐνδιαφέροντα εἶναι τὰ ὄσα σημειώνει σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπινίκιον ᾠδὴν καὶ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης: ”Καὶ ἡμεῖς οἱ Χριστιανοὶ οἱ νέοι Ἰσραηλῖται, χρεωστοῦμεν νὰ ἄδωμεν εἰς τὸν Κύριον ἠμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὕμνους εὐχαριστηρίους καὶ ὠδὰς δοξολογικάς, διὀτι μᾶς ἠλευθέρωσεν ἀπὸ τὴν σκλαβίαν τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, ἤτοι τῶν σκοτεινῶν δαιμόνων, εἰς τοὺς ὁποίους έδουλεύαμεν κατασκευάζοντες πλίνθους, ἤγουν ἐργαζόμενοι τὰς ὀρέξεις καὶ ἡδονὰς τῆς σαρκός, ἥτις διὰ τῆς πλίνθου δηλοῦται’ καὶ ἡ πλίνθος γὰρ καὶ ἡ σὰρξ ἐκ γῆς ἔχουσι τὴν σύστασιν’ Διὀτι μᾶς ἐγλύτωσεν ἀπό τὸ νὰ κοπιάζωμεν συναθροίζοντες τὸ ἄχυρον, ἤτοι τοὺς ἀχυρώδεις καὶ ματαίους καὶ πονηρούς λογισμοὺς καὶ τὰ πάθη’ καὶ διὀτι μᾶς ἐλύτρωσεν ἀπὸ τὸ νὰ κτίζωμεν τὰς τρεῖς πόλεις τοῦ Φαραώ, τὴν Πειθώ, τὴν Ραμεσσῆ καὶ τὴν Ὠρ, ἥτις έστὶν Ἡλιούπολις (Ἐξοδ. α΄11)δηλαδή ἀπὸ τὸ νὰ οἰκοδομῶμεν τὰς τρεῖς πρώτας καὶ μεγάλας κακίας τοῦ σατανᾶ, τὴν φιληδονίαν λέγω, φιλοδοξίαν καἰ φιλαργυρίαν. Χρεωστοῦμεν ἀκόμη νὰ εὐχαριστῶμεν εἰς τὸν Κύριον και διότι μᾶς ἔβγαλεν ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, ἤγουν τὴν σκοτεινὴν ἁμαρτίαν (Αἴγυπτος γὰρ σκοτεινὴ ἐρμηνεύεται)…” (Κῆπος Χαρίτων, 18).

Η ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΜΕΤΑ ΣΥΝΤΟΜΟΥ ΕΡΜΗΝΙΑΣ, ΕΚΔ. “Ο ΣΩΤΗΡ”

 

...Ξέρουμε ότι ο άνθρωπος πλάστηκε για να ζει στον Παράδεισο, για τη γνώση του Θεού και την κοινωνία μαζί Του. Η αμαρτία του όμως τον απομάκρυνε από την ευλογημένη ζωή και έτσι η ύπαρξή του στη γη είναι μια εξορία. Ο Χριστός, ο Σωτήρας του κόσμου, ανοίγει την πόρτα του Παραδείσου στον καθένα που Τον ακολουθεί, και η Εκκλησία με το να μας αποκαλύπτει την ομορφιά της Βασιλείας, κάνει τη ζωή μας μια προσκυνηματική πορεία προς την ουράνια πατρική γη.

… Η Μεγάλη Σρακοστή είναι η απελευθέρωσή μας από τη σκλαβιά της αμαρτίας, από τη φυλακή του “κόσμου τούτου”.

...το Ευαγγέλιο θέτει τους όρους για μια τέτοια απελευθέρωση Πρώτος όρος είναι η νηστεία – η άρνηση δηλαδή να δεχτούμε τις επιθυμίες και τις ανάγκες της “πεπτωκυίας” φύσης μας σαν ομαλές, η προσπάθεια να ελευθερωθούμε από τη δικτατορία της σάρκας και της ύλης πάνα στο πνεύμα. Δεύτερος όρος είναι η συγγνώμη...το να συγχωρήσω είναι να αγνοήσω το απελπιστικό αδιέξοδο στις ανθρώπινες σχέσεις και να το αναφέρω στο Χριστό . Συγχώρεση πραγματικά είναι ένα πέρασμα της Βασιλείας του Θεού μέσα στον αμαρτωλό και “πεπτωκότα” κόσμο…

Alexander Schmemann, ΜΕΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ, GREAT LENT, Jorney to Pascha

 

Λιχνευσάμενοι* τὴν πρώτην ὑπέστημεν γύμνωσιν, ἡττηθέντες τῆς πικρᾶς γεύσεως, καὶ τοῦ Θεοῦ ἐξόριστοι γεγόναμεν. ἀλλ’ ἐπανάγωμεν πρὸς μετάνοιαν, καὶ τὰς αίσθήσεις έκκαθάρωμεν πρὸς ἅς ὁ πόλεμος, ἐπεισόδιον τὴν νηστείαν ποιούμενοι. ἐλπίδι χάριτος, τὰς καρδίας βεβαιούμενοι. οὐ βρώμασιν, ἐν οἷς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ περιπατήσαντες. καὶ βρωθήσετε ὁ Ἀμνὀς τοῦ Θεοῦ, ἐν τῇ ἱερᾷ καὶ φωτοφόρῳ νυκτὶ τῆς ἐγέρσεως. τὸ ὑπέρ ἡμῶν ἀχθέν σφάγιον, τὸ τοῖς Μαθηταῖς κοινωνῆσαν. ἐν ἐσπέρα τοῦ μυστηρίου, καὶ σκότος λύον τῆς ἀγνωσίας, ἐν τῷ φωτὶ τῆς αὐτοῦ Ἀναστάσεως.

Ἰδιόμελον, Ἀποστίχων, Ἦχος πλ. δ.΄

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΕΩ, ΕΣΠΕΡΑΣ

*λιχνεύω -ομαι, λαιμάργως ἐπιθυμῶ, εἶμαι λειχούδης.

 

(ΙΖ΄ΛΟΥΚΑ) ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

Του έδωσε το κομμάτι που ζητούσε. Αλλά το κομμάτι αυτό, αποκομμένο από το σύνολο της αληθείας της αμπέλου της ζωής, δεν μπορεί να ζήσει, να καρποφορήσει. Το κομμάτι αυτό, όταν το παίρνουμε δυναστικά, αντάρτικα -όπως και όταν θέλουμε- δεν μας οδηγεί, δεν μας φέρνει στη ζωή, στον Παράδεισο, αλλά στην απόγνωσι και καταστροφή. Αυτό που συνάγομε με το επαναστατημένο θέλημά μας - “συναγαγών ἅπαντα”- το σκορπίζομε ασώτως - “διεσκόρπισε τήν οὑσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως”( ἀ-σωτηρία, ἀ-σῶον, μισερά, ἁμαρτωλά, ἐκτός Θεοῦ, σέ παρά φύσιν κατάστασι).

Μαραίνεται και ξηραίνεται σύντομα. Σκορπίζεται. Τελειώνει σε μια κατάσταση στείρα, όπου χωρίζεται η ζωή από την πνευματική ζωή. Σε μια κατάσταση που δεν έχει φως, καρποφορία, συνέχεια για τον άνθρωπο. Όπου τα πάντα μυρίζουν φθορά και είναι θάνατος.

Βασίλειος Γοντικάκης “Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ”

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

...Και εκείνος ο Φαρισαίος της παραβολής όταν προσευχόταν και ευχαριστούσε το Θεό για τα κατορθώματά του, δεν έλεγε ψέματα, αλλά, αλήθεια, και δεν κατακρίθηκε γιατί ευχαρίστησε το Θεό. Γιατί έχουμε χρέος να ευχαριστούμε το Θεό, αν ποτέ αξιωθούμε να κάνουμε κάτι καλό, επειδή Αυτός συνεργάστηκε μαζί μας και μας βοήθησε. Γι αυτό, όπως είπα, δεν κατακρίθηκε επειδή είπε : “Δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους”- δηλαδή, δεν κάνω αυτά που κάνουν οι άλλοι άνθρωποι ή κάνω μερικά πράγματα που άλλοι δεν κάνουν-(Λουκ. 18,11), αλλά κατακρίθηκε όταν γύρισε το βλέμμα του στον Τελώνη και είπε: “Ούτε σαν αυτόν εδώ τον Τελώνη”. Τότε αμάρτησε, γιατί μ αυτόν τον τρόπο τον κατέκρινε σαν πρόσωπο, κατέκρινε την διάθεση της ψυχής του. Και με ένα λόγο, κατέκρινε ολόκληρη τη ζωή του.

Κατάκριση είναι το να κατηγορήσει κανείς τον ίδιο τον άνθρωπο, λέγοντας ότι αυτός είναι ψεύτης, είναι οργίλος, είναι πόρνος. Γιατί έτσι κατέκρινε την ίδια τη διάθεση της ψυχής του και έβγαλε συμπέρασμα για όλη τη ζωή του, λέγοντας ότι εόναι τέτοια η ζωή του, τέτοιος είναι αυτός και σαν τέτοιο τον κατέκρινε…

ΑΒΒΑ ΔΩΡΟΘΕΟΥ ΕΡΓΑ ΑΣΚΗΤΙΚΑ, ΣΤ΄ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ