ΣΑΒΒΑΤΟ ΤΟΥ ΛΑΖΑΡΟΥ

Το πρώτο μας βήμα ας είναι η προσπάθεια να καταλάβουμε το εξής: ο Λάζαρος, ο φίλος του Ιησού Χριστού, είναι η προσωποποίηση όλου του ανθρώπινου γένος και φυσικά κάθε ανθρώπου ξεχωριστά. Η Βηθανία, η πατρίδα του Λαζάρου, είναι το σύμβολο όλου του κόσμου, η πατρίδα του καθενός. Ο καθένας από μας δημιουργήθηκε να είναι φίλος του Θεού και κλήθηκε σ’ αυτή τη Θεϊκή φιλία που είναι η γνώση του Θεού, η κοινωνία μαζί Του, η συμμετοχή στη ζωή Του. “’Εν αὐτῷ ζωή ἦν, καί ἡ ζωή ἦν τό φῶς τῶν ἀνθρώπων (Ιω. 1,4). Και όμως αυτός ο φίλος (ο άνθρωπος), τον οποίο τόσο αγαπάει ο Θεός και τον οποίο μόνο από αγάπη δημιούργησε, δηλαδή τον έφερε στην ζωή, τώρα καταστρέφεται, εκμηδενίζεται από μια δύναμη που δεν τη δημιούργησε ο Θεός: το θάνατο. Ο Θεός συναντάει μέσα στον κόσμο, που Αυτός δημιούργησε, μια δύναμη που καταστρέφει το έργο Του και εκμηδενίζει το σχέδιό Του. Έτσι ο κόσμος δεν είναι πια παρά θρήνος και πόνος, δάκρυα και θάνατος. Πώς είναι δυνατόν αυτό; Πώς συνέβηκε κάτι τέτοιο; Αυτά είναι ερωτήματα που διαφαίνονται στη λεπτομερή διήγηση που κάνει ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του για τον Χριστό όταν έφτασε στον τάφο του φίλου Του Λαζάρου. “Ποῦ τεθείκατε αὐτόν; λέγουσι αὐτῷ΄ Κύριε ἔρχου καί ἶδε. Ἐδάκρυσεν ὁ Ἰησοῦς”(Ιω. 11,35). Γιατί αλήθεια, ο Κύριος δακρύζει βλέποντας το νεκρό Λάζαρο αφού γνωρίζει ότι σε λίγα λεπτά ο Ίδιος θα του δώσει τη ζωή; Μερικοί Βυζαντινοί υμνογράφοι βρίσκονται σε αμηχανία σχετικά με το αληθινό νόημα αυτών των δακρύων. Μιλάνε για δάκρυα που χύνει η ανθρώπινη φύση του Χριστού, ενώ η δύναμη της ανάστασης ανήκει στη θεϊκή Του φύση. Η Ορθόδοξη όμως Εκκλησία μας διδάσκει ότι όλες οι πράξεις του Χριστού ήτα “Θεανδρικές”, δηλαδή θεϊκές και ανθρώπινες ταυτόχρονα. Οι πράξεις Του είναι πράξεις ενός και του αυτού Θεού-Ανθρώπου, του σαρκωμένου Υιού του Θεού. Αυτός, λοιπόν, που δακρύζει δεν είναι μόνο Άνθρωπος αλλά και Θεός, και Αυτός που καλεί το Λάζαρο να βγει από τον τάφο δεν είναι μόνο Θεός αλλά και Άνθρωπος ταυτόχρονα. Επομένως αυτά τα δάκρυα είναι θεία δάκρυα. Ο Ιησούς κλαίει γιατί βλέπει το θρίαμβο του θανάτου και της καταστροφής στον κόσμο το δημιουργημένο από τον Θεό.

Alexander Schmemann, THE HOLY WEEK, A Liturgical Explanation for the Days of Holy Week

 

ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ, Ὠδὴ α᾿. Ἦχος πλ. Β΄. ὁ Εἱρμός

Βοηθός καὶ σκεπαστής, ἐγένετό μοι εἰς σω-

τηρίαν’ οὗτος μου Θεός, καὶ δοξάσω αὐτόν’

Θεὸς τοῦ Πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτόν, ἐν

-δόξως γὰρ δεδόξασται. Ἅγ. Ἀνδρέου, ἀρχιεπικόπου Κρήτης

...βοηθὸς καὶ σκεπαστὴς ἐγενετό μοι είς σωτηρίαν’ οὗτὸς μου Θεὸς, καὶ δοξάσω αὐτόν, Θεὸς τοῦ Πατρός μου, καὶ ὑψώσω αὐτὸν. ( Ἐξοδ. ιε΄2)

Μετά τὴν θαυμαστὴν διάβασιν τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης οἱ Ἰσραηλῖται ἐκσποῦν εἰς εὐγνώμονας δοξολογίας πρὸς τὸν Θεὸν, ποὺ τοὺς ἐλύτρωσε…

Σκοπὸς τοῦ ἄσματος εἶναι η δοξολογία τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἡ διδαχὴ τῶν μεταγενεστέρων. Ἡ ᾠδὴ τοῦ Μωϋσέως εἶναι ἡ πρώτη ἀπὸ τὰς ἐννέας ᾠδὰς καὶ ἀποτελεῖ πηγήν ἐμπεύσεως δι’ὅλους τοὺ Χριστιανοὺς ὑμνογράφους καὶ ἰδιατέρως διὰ τοὺς ἱεροὺς μελῳδοὺς τῶν Κανόνων…

Πολὺ ἐνδιαφέροντα εἶναι τὰ ὄσα σημειώνει σχετικῶς πρὸς τὴν ἐπινίκιον ᾠδὴν καὶ ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης: ”Καὶ ἡμεῖς οἱ Χριστιανοὶ οἱ νέοι Ἰσραηλῖται, χρεωστοῦμεν νὰ ἄδωμεν εἰς τὸν Κύριον ἠμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὕμνους εὐχαριστηρίους καὶ ὠδὰς δοξολογικάς, διὀτι μᾶς ἠλευθέρωσεν ἀπὸ τὴν σκλαβίαν τῶν νοητῶν Αἰγυπτίων, ἤτοι τῶν σκοτεινῶν δαιμόνων, εἰς τοὺς ὁποίους έδουλεύαμεν κατασκευάζοντες πλίνθους, ἤγουν ἐργαζόμενοι τὰς ὀρέξεις καὶ ἡδονὰς τῆς σαρκός, ἥτις διὰ τῆς πλίνθου δηλοῦται’ καὶ ἡ πλίνθος γὰρ καὶ ἡ σὰρξ ἐκ γῆς ἔχουσι τὴν σύστασιν’ Διὀτι μᾶς ἐγλύτωσεν ἀπό τὸ νὰ κοπιάζωμεν συναθροίζοντες τὸ ἄχυρον, ἤτοι τοὺς ἀχυρώδεις καὶ ματαίους καὶ πονηρούς λογισμοὺς καὶ τὰ πάθη’ καὶ διὀτι μᾶς ἐλύτρωσεν ἀπὸ τὸ νὰ κτίζωμεν τὰς τρεῖς πόλεις τοῦ Φαραώ, τὴν Πειθώ, τὴν Ραμεσσῆ καὶ τὴν Ὠρ, ἥτις έστὶν Ἡλιούπολις (Ἐξοδ. α΄11)δηλαδή ἀπὸ τὸ νὰ οἰκοδομῶμεν τὰς τρεῖς πρώτας καὶ μεγάλας κακίας τοῦ σατανᾶ, τὴν φιληδονίαν λέγω, φιλοδοξίαν καἰ φιλαργυρίαν. Χρεωστοῦμεν ἀκόμη νὰ εὐχαριστῶμεν εἰς τὸν Κύριον και διότι μᾶς ἔβγαλεν ἀπὸ τὴν Αἴγυπτον, ἤγουν τὴν σκοτεινὴν ἁμαρτίαν (Αἴγυπτος γὰρ σκοτεινὴ ἐρμηνεύεται)…” (Κῆπος Χαρίτων, 18).

Η ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΜΕΤΑ ΣΥΝΤΟΜΟΥ ΕΡΜΗΝΙΑΣ, ΕΚΔ. “Ο ΣΩΤΗΡ”

 

...Ξέρουμε ότι ο άνθρωπος πλάστηκε για να ζει στον Παράδεισο, για τη γνώση του Θεού και την κοινωνία μαζί Του. Η αμαρτία του όμως τον απομάκρυνε από την ευλογημένη ζωή και έτσι η ύπαρξή του στη γη είναι μια εξορία. Ο Χριστός, ο Σωτήρας του κόσμου, ανοίγει την πόρτα του Παραδείσου στον καθένα που Τον ακολουθεί, και η Εκκλησία με το να μας αποκαλύπτει την ομορφιά της Βασιλείας, κάνει τη ζωή μας μια προσκυνηματική πορεία προς την ουράνια πατρική γη.

… Η Μεγάλη Σρακοστή είναι η απελευθέρωσή μας από τη σκλαβιά της αμαρτίας, από τη φυλακή του “κόσμου τούτου”.

...το Ευαγγέλιο θέτει τους όρους για μια τέτοια απελευθέρωση Πρώτος όρος είναι η νηστεία – η άρνηση δηλαδή να δεχτούμε τις επιθυμίες και τις ανάγκες της “πεπτωκυίας” φύσης μας σαν ομαλές, η προσπάθεια να ελευθερωθούμε από τη δικτατορία της σάρκας και της ύλης πάνα στο πνεύμα. Δεύτερος όρος είναι η συγγνώμη...το να συγχωρήσω είναι να αγνοήσω το απελπιστικό αδιέξοδο στις ανθρώπινες σχέσεις και να το αναφέρω στο Χριστό . Συγχώρεση πραγματικά είναι ένα πέρασμα της Βασιλείας του Θεού μέσα στον αμαρτωλό και “πεπτωκότα” κόσμο…

Alexander Schmemann, ΜΕΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ, GREAT LENT, Jorney to Pascha

 

Λιχνευσάμενοι* τὴν πρώτην ὑπέστημεν γύμνωσιν, ἡττηθέντες τῆς πικρᾶς γεύσεως, καὶ τοῦ Θεοῦ ἐξόριστοι γεγόναμεν. ἀλλ’ ἐπανάγωμεν πρὸς μετάνοιαν, καὶ τὰς αίσθήσεις έκκαθάρωμεν πρὸς ἅς ὁ πόλεμος, ἐπεισόδιον τὴν νηστείαν ποιούμενοι. ἐλπίδι χάριτος, τὰς καρδίας βεβαιούμενοι. οὐ βρώμασιν, ἐν οἷς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ περιπατήσαντες. καὶ βρωθήσετε ὁ Ἀμνὀς τοῦ Θεοῦ, ἐν τῇ ἱερᾷ καὶ φωτοφόρῳ νυκτὶ τῆς ἐγέρσεως. τὸ ὑπέρ ἡμῶν ἀχθέν σφάγιον, τὸ τοῖς Μαθηταῖς κοινωνῆσαν. ἐν ἐσπέρα τοῦ μυστηρίου, καὶ σκότος λύον τῆς ἀγνωσίας, ἐν τῷ φωτὶ τῆς αὐτοῦ Ἀναστάσεως.

Ἰδιόμελον, Ἀποστίχων, Ἦχος πλ. δ.΄

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΕΩ, ΕΣΠΕΡΑΣ

*λιχνεύω -ομαι, λαιμάργως ἐπιθυμῶ, εἶμαι λειχούδης.

 

(ΙΖ΄ΛΟΥΚΑ) ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ

Του έδωσε το κομμάτι που ζητούσε. Αλλά το κομμάτι αυτό, αποκομμένο από το σύνολο της αληθείας της αμπέλου της ζωής, δεν μπορεί να ζήσει, να καρποφορήσει. Το κομμάτι αυτό, όταν το παίρνουμε δυναστικά, αντάρτικα -όπως και όταν θέλουμε- δεν μας οδηγεί, δεν μας φέρνει στη ζωή, στον Παράδεισο, αλλά στην απόγνωσι και καταστροφή. Αυτό που συνάγομε με το επαναστατημένο θέλημά μας - “συναγαγών ἅπαντα”- το σκορπίζομε ασώτως - “διεσκόρπισε τήν οὑσίαν αὐτοῦ ζῶν ἀσώτως”( ἀ-σωτηρία, ἀ-σῶον, μισερά, ἁμαρτωλά, ἐκτός Θεοῦ, σέ παρά φύσιν κατάστασι).

Μαραίνεται και ξηραίνεται σύντομα. Σκορπίζεται. Τελειώνει σε μια κατάσταση στείρα, όπου χωρίζεται η ζωή από την πνευματική ζωή. Σε μια κατάσταση που δεν έχει φως, καρποφορία, συνέχεια για τον άνθρωπο. Όπου τα πάντα μυρίζουν φθορά και είναι θάνατος.

Βασίλειος Γοντικάκης “Η ΠΑΡΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΑΣΩΤΟΥ”

 

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΡΙΣΑΙΟΥ

...Και εκείνος ο Φαρισαίος της παραβολής όταν προσευχόταν και ευχαριστούσε το Θεό για τα κατορθώματά του, δεν έλεγε ψέματα, αλλά, αλήθεια, και δεν κατακρίθηκε γιατί ευχαρίστησε το Θεό. Γιατί έχουμε χρέος να ευχαριστούμε το Θεό, αν ποτέ αξιωθούμε να κάνουμε κάτι καλό, επειδή Αυτός συνεργάστηκε μαζί μας και μας βοήθησε. Γι αυτό, όπως είπα, δεν κατακρίθηκε επειδή είπε : “Δεν είμαι σαν τους άλλους ανθρώπους”- δηλαδή, δεν κάνω αυτά που κάνουν οι άλλοι άνθρωποι ή κάνω μερικά πράγματα που άλλοι δεν κάνουν-(Λουκ. 18,11), αλλά κατακρίθηκε όταν γύρισε το βλέμμα του στον Τελώνη και είπε: “Ούτε σαν αυτόν εδώ τον Τελώνη”. Τότε αμάρτησε, γιατί μ αυτόν τον τρόπο τον κατέκρινε σαν πρόσωπο, κατέκρινε την διάθεση της ψυχής του. Και με ένα λόγο, κατέκρινε ολόκληρη τη ζωή του.

Κατάκριση είναι το να κατηγορήσει κανείς τον ίδιο τον άνθρωπο, λέγοντας ότι αυτός είναι ψεύτης, είναι οργίλος, είναι πόρνος. Γιατί έτσι κατέκρινε την ίδια τη διάθεση της ψυχής του και έβγαλε συμπέρασμα για όλη τη ζωή του, λέγοντας ότι εόναι τέτοια η ζωή του, τέτοιος είναι αυτός και σαν τέτοιο τον κατέκρινε…

ΑΒΒΑ ΔΩΡΟΘΕΟΥ ΕΡΓΑ ΑΣΚΗΤΙΚΑ, ΣΤ΄ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ

 

ΜΑΤΘΑΙΟΥ ΙΒ’ {Πλούσιου νεανίου) Ματθ. ιθ’16-26

... Αδελφοί μου, το θέλημα του Θεού είναι η ζωή μας. Το πρόβλημα είναι ότι μέχρι να το καταλάβουμε διατρέχουμε τον κίνδυνο να το τηρούμε με ¨σφιγμένα δόντια”. Οι άνθρωποι οι παραέξω το πετάνε στα σκουπίδια. Δεν έχουνε θέμα, και καμιά φορά μπορεί να είναι και καλύτερα! Εμείς σφίγγουμε τα δόντια μας, το βλέπουμε σαν μια επιβολή η οποία κουράζει, το βαριόμαστε και βιώνουμε μια εσωτερική σύγχυση. Αυτό είναι που χρειάζεται να ξεμπερδέψουμε. Δεν υπάρχει άλλο θέμα.

Δεν κινδυνεύουμε από τον Θεό. Το θέλημα του Θεού είναι θεραπευτικό για μας, είναι σωτηρία για μας, δεν είναι απαίτησή Του. Δεν έχει ανάγκη Εκείνος τη δική μας προσφορά, τη δική μας θυσία, τη δική μας αγάπη. Εμείς την έχουμε. Άμα δεν το καταλάβουμε αυτό, δεν θα μπορέσουμε να “περπατήσουμε” τη σχέση μας με τον Θεό. Θα την τηρούμε, θα κάνουμε διάφορα πράγματα, θα νηστεύουμε, θα προσευχόμαστε και δεν θα μαθαίνουμε ούτε να θυσιάζουμε, ούτε να αγαπάμε, ενώ όλες οι αρετές είναι “γέφυρα”, δεν είναι τέρμα. Οι αρετές είναι γέφυρα” για να πάμε στη Βασιλεία του Θεού. Πάνω απ’ αυτές θα “περπατήσουμε”. Εμείς τις φανταζόμαστε “τέρμα” που μας καταξιώνει. “Eχω τούτο, είμαι, είμαι…”. Ή μερικές φορές διαβάζουμε “θετικά”και τα “ἁρνητικά και λέμε:” Δεν κλέβω, δεν σκοτώνω, δεν δεν δεν…”. Και λοιπόν; Επειδή δεν κλέβω, είμαι ελεήμονας; Επειδή δεν σκοτώνω, αγαπάω; Επειδή δεν κάνω κάτι άλλο, έχω κάποιο περιεχόμενο;

Θέλει πολύ μεγάλη προσοχή η σύγχυση που γεννιέται μέσα στον εκκλησιαστικό χώρο ανάμεσα στις αρετές και το θέλημα του Θεού, που συχνά μετατρέπει τις αρετές σε μια στενόκαρδη μιζέρια απαιτήσεων. Και μετά, φυσικά, στενεύει ο χώρος ο εκκλησιαστικός, και θέλουμε κι εμείς και τα παιδιά μας και οι άνθρωποί μας να φύγουμε.

π. ΘΕΟΔΟΣΙΟΣ ΜΑΡΤΖΟΥΧΟΣ “ αν ο σπόρος δεν πεθάνει…”, Εκδόσεις Ἐν πλῷ