Κάπου μέσα στην ψυχή μας παραμένει ένα ερώτημα. Τί νά σημαίνουν όλα αυτά; Τί σημαίνει νά γιορτάζεις τὀ Πάσχα σ΄έναν κόσμο γεμάτο βάσανα, μίσος, κοινοτοπία και πόλεμο; Τί σημαίνει να ψάλλεις “θανάτῳ θάνατον πατήσας” και να ακούς πώς “νεκρός οὐδείς έν τῷ μνήματι”, ὅταν ὁ θάνατος, ἀδιαφορώντας για την καθημερινή μας βιασύνη, παραμένει άκόμη ἡ μόνη ἀπόλυτη ἐπίγεια βεβεαιότητα ; Εἶναι δυνατό τὀ Πάσχα, αὐτή ἡ φεγγοβόλα και θριαμβική νύχτα, νά εἶναι ἁπλῶς μιά στιγμιαία ἀπόδραση άπό την πραγματικότητα, ἕνα πνευματικό μεθύσι, μετά το ὁποῖο θά ἐπιστρέψει, ἀργά ἤ γρήγορα ἡ ἴδια ρουτίνα, ἡ ἴδια γκρίζα πραγματικότητα, τό ἴδιο ἀνελέητο “’αντίστροφο μέτρημα” ἡμερῶν, μηνῶν, ἐτῶν, ἴδιος ἐγῶνας πρός τον θάνατο καί τήν ανυπαρξία; Στό κάτω τῆς γραφῆς, τόσο καιρό μᾶς ἔλεγαν πώς ἠ θρησκεία εἶναι αὐταπάτη καί ὄπιο, μιά εφεύρεση πού βοηθᾶ τόν ἄνθρωπο νά ἀντιμετωπίσει τή σκληρή του μοίρα, μιά διαρκῶς διαλυόμενη χίμαιρα. Δέν θά ἦταν πιό γενναῖο, πιό συνεπές γιά τήν ἀξιοπρέπεια τοῦ ἀνθρώπου, νά ἀποκηρύξει αὐτή τή χίμαιρα και να κοιτάξει κατά πρόσωπο τήν ἁπλή καί σοβαρή πραγματικότητα ;Ποιά εῖναι ἡ ἀπάντηση σ’ ὅλα αὐτά ;

Νομίζω πώς μιά πρώτη δοκιμαστική ἀπάπντηση θά ἦταν ἡ ἐξῆς : δέν εἶναι δυνατό ὅλα αὐτά νά εἶναι μιά ἐπινόηση ! Δέν εἶναι έκριβῶς δυνατό τόση πίστη, τόση χαρά, τόσο φῶς πάνω ἀπό δύο χιλιάδες σχεδόν χρόνια νά εἶναι μόνο μιά ἀπόδραση και μιά χίμαιρα. Μπορεῖ μιά χίμαιρα νά ἀντέξει αίῶνες; Τό ἐπιχείρημα αὐτό διαθέτει κάποιο βάρος ἀλλά δέν εἶναι καί τελείως πειστικό, καί πρέπει νά ποῦμε καθαρά πώς δέν ὐπάρχει καμιά ἀπόλυτα πειστική ἀπάντηση, μιά ἀπάντηση ὀλοκληρωτικά δεκτή καί δημοσιεύσιμη ὡς ἐπιστημονική ἐξήγηση τῆς πασχάλιας πίστης. Ἐδῶ ὁ κάθε ἄνθρωπος μπορεῖ να καταθέσει τή δική του προσωπική καί ζωντανή ἐμπειρία καί νά μιλήσει για τον ἑαυτό του. Μέσα στή ζωντανή καί προσωπική ἐμπειρία βρίσκεις ξαφνικά τό θεμέλιο ὅλων αὐτῶν, ἀνακαλύπτεις αύτό πού φώτιζε τό κάθετι μ’ ἔνα τόσο εκτυφλωτικό φῶς, πού διαλύει πράγματι τίς ἀμφιβολίες ὅπως τό κερί λιώνει μπροστά στη φωτιά.

Ποιά ἐμπειρία ὅμως; Δέν μπορῶ νά τήν περιγράψω ἤ νά τήν ὁρίσω διαφορετικά ἀπ’ ὅ,τι ὡς ἐμπειρία τοῦ ζῶντος Χριστοῦ. Ἠ πίστη μου στό Χριστό δέν προέρχεται ἀπό τήν εὐκαιρία πού μοῦ δόθηκε να συμμετέχω ἀπό τήν παιδική μου ἡλικία στόν πασχάλιο ἑορτασμό. Ὡστόσο, τό Πάσχα γίνεται δυνατό, αὐτή ἡ μοναδική νύχτα γεμίζει μέ φῶς καί χαρά καί μέ μιά τέτοια νικητήρια δύναμη στο χαιρετισμό, “Χριστός Ἀνέστη, Ἀληθῶς Ἀνέστη !” ἐπειδή ἡ ἴδια ἡ πίστη μου γεννήθηκε ἀπό τήν ἐμπειρία τοῦ ζῶντος Χριστοῦ. Πῶς καί πότε γεννήθηκε; Δέ γνωρίζω, δέ θυμοῦμαι…

Alexander Schmemann