Αν δεν μπορέσω να έχω κάποια επαφή με το Θεό μέσα στο ίδιο μου το είναι -όποιο και αν είναι αυτό- μέσα σ’ αυτόν τον μικρό κόσμο μου, τότε οι πιθανότητες να Τον αναγνωρίσω ακόμα και αν Τον συναντήσω πρόσωπο προς πρόσωπο- είναι φοβερά μειωμένες. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: “Αν βρεις την πόρτα της καρδιάς σου θα ανακαλύψεις ότι αυτή είναι και η πόρτα της Βασιλείας του Θεού”. Έτσι, λοιπόν, μέσα μας πρέπει να στραφούμε και όχι προς τα έξω. Να στραφούμε μέσα μας, αλλά με κάποιο ειδικό τρόπο. Μ’ αυτό δεν εννοώ ότι πρέπει να στραφούμε στο εσωτερικό μας με τον τρόπο που γίνεται στην ψυχανάλυση ή στην ψυχολογία γενικά. Αυτό που λέω δεν είναι ταξίδι διείσδυσης στον εσωτερικό μου κόσμο, αλλά είναι ένα ταξίδι μέσα από το είναι μου, τον εαυτό μου για να αναδυθώ από το βαθύτερο επίπεδο του εαυτού μου και να υψωθώ εκεί όπου Εκείνος υπάρχει στο σημείο, δηλαδή όπου ο Θεός και εγώ συναντιόμαστε.

ANTHONY BLOOM, “School for Prayer” “ Μάθε να προσεύχεσαι” Εκδόσεις ΕΛΑΦΟΣ

 

Αν δεν μπορέσω να έχω κάποια επαφή με το Θεό μέσα στο ίδιο μου το είναι -όποιο και αν είναι αυτό- μέσα σ’ αυτόν τον μικρό κόσμο μου, τότε οι πιθανότητες να Τον αναγνωρίσω ακόμα και αν Τον συναντήσω, πρόσωπο προς πρόσωπο- είναι φανερά μειωμένες. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος λέει: “Αν βρεις την πόρτα της καρδιάς σου θα ανακαλύψεις ότι αυτή είναι και η πόρτα της Βασιλείας του Θεού”. Έτσι, λοιπόν, μέσα μας πρέπει να στραφούμε και όχι προς τα έξω. Να στραφούμε μέσα μας, αλλά με κάποιο ειδικό τρόπο. Μ’ αυτό δεν εννοώ ότι πρέπει να στραφούμε στο εσωτερικό μας με τον τρόπο που γίνεται στην ψυχανάλυση ή στην ψυχολογία γενικά. Αυτό που λέω δεν είναι ταξίδι διείσδυσης στον εσωτερικό μου κόσμο, αλλά ένα ταξίδι μέσα από το είναι μου, τον εαυτό μου για να αναδυθώ από το βαθύτερο επίπεδο του εαυτού μου και να υψωθώ εκεί όπου Εκείνος υπάρχει στο σημείο, δηλαδή, όπου ο Θεός και εγώ συναντιόμαστε.

Έτσι, λοιπόν, αυτό το θέμα της προσευχής -όταν την πρωτομαθαίνεις- έχει δυο πλευρές. Πρώτη είναι η πορεία που κάνουμε προς το εσωτερικό μας κόσμο. Δεύτερη είναι η χρήση των λέξεων στην προσευχή και ο στόχος προς τον οποίο κατευθύνονται.

Θα μιλήσω τώρα γι’ αυτή τη δεύτερη πλευρά. Σε ποιόν ή σε τί στρέφω τη ρομφαία της προσευχής μου; Συχνά οι άνθρωποι στρέφουν προς τον ουρανό και προσπαθούν να φωνάξουν. Μένουν όμως έκπληκτοι όταν ανακαλύπτουν πως ο ουρανός είναι απελπιστικά άδειος. Ούτε καν η ηχώ επιστρέφει. Σίγουρα δεν είναι εκεί που μπορεί κανείς να βρει μια ηχώ, μια ανταπόκριση. Ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος, μεγάλος Πατέρας της Εκκλησίας τον έβδομο αιώνα, γράφει ότι η προσευχή, τα τα λόγια της προσευχής, είναι σαν ένα βέλος. Αλλά το να έχεις ένα βέλος δεν είναι αρκετό. Αν θέλεις να πετύχεις κάποιο στόχο πρέπει απαραίτητα να έχεις ένα τόξο με καλή χορδή και χέρι δυνατό να το χειρίζεται. Αν έχεις καλό τόξο αλλά δεν μπορείς να το χειριστείς, το βέλος σου θα πετάξει μόλις λίγα μέτρα και θα πέσει κάτω. Αν δεν ρίξεις το βέλος σου με δυνατό χέρι δεν θα φτάσει στο στο στόχο σου. Αυτό, λοιπόν, που χρειάζεται για το βέλος είναι το τόξο, η χορδή, το χέρι και η δύναμη.

Αφού, σύμφωνα με τον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος, οι λέξεις της προσευχής είναι το βέλος, πρέπει, λοιπόν, να βάλουμε στόχο το βαθύτερο σημείο μέσα μας, όπου θα συναντήσουμε το Θεό. Πρέπει, δηλαδή, να στρέψουμε το τόξο μας σ’ αυτό το βαθύτερο σημείο του είναι μας. Και το δεύτερο που πρέπει να κάνουμε είναι να εξασφαλίσουμε όλες τις προϋποθέσεις ώστε το βέλος μα να εκτοξευτεί με δύναμη και να βρει το στόχο του. Πολύ συχνά όταν προσευχόμαστε δεν συγκεντρώνουμε το νου μας, δεν προσέχουμε σε ότι λέμε, η καρδιά μας βρίσκεται αλλού, και η προσευχή μας δεν βοηθιέται από τη ζωή μας. Ακριβώς εδώ, αν θέλετε, θα βρείτε τις αναλογίες του τόξου, της χορδής και της δύναμης, με τα βέλη.

ANTHONY BLOOM, School for Prayer, Μάθε να προσεύχεσαι, Εκδόσεις “ ΕΛΑΦΟΣ”

 

II. Αν, όσα έχω πει μέχρι τώρα, είναι αλήθεια, τότε βρισκόμαστε στο σημείο που πρέπει να χτυπήσουμε μια πόρτα. Αλλά ποια πόρτα; Τώρα μερικά προβλήματα γίνονται πολύ έντονα. Αν αυτή η πόρτα ήταν μια πόρτα κάπου ναού, θα ήταν πολύ απλά τα πράγματα. Θα πηγαίναμε και θα χτυπούσαμε. Αλλά η δυσκολία είναι ότι, συνήθως, δεν ξέρουμε πού να χτυπήσουμε.

Πολλές φορές οι άνθρωποι θέλουν να προσευχηθούν και διερωτώνται : “Ποιο είναι το εστιακό σημείο της προσευχής μου; Πού θα πρέπει να στρέψω το βλέμμα μου και την καρδιά μου;”. Για ένα Μουσουλμάνο το πράγμα είναι απλό, στρέφεται προς τη Μέκκα. Αλλά οι Χριστιανοί και να στραφούν προς την Ανατολή τί θα σημαίνει αυτό; Ποιο το κέρδος; Δεν είναι δυνατόν να εστιάσεις την προσοχή σου σε πράγματα κατώτερα από το Θεό. Τη στιγμή που προσπαθείς να συγκεντρώσεις την προσοχή σου, τη σκέψη σου σ’ έναν ψεύτικο θεό που η δική σου φαντασία έπλασε, κινδυνεύεις να βάλεις ένα είδωλο ανάμεσα σε σένα και στον αληθινό Θεό.

Αυτή είναι μια σκέψη την οποία, τον τέταρτο αιώνα, διατύπωσε ο Άγιος Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός, ο οποίος είπε:Τη στιγμή που τοποθετούμε μπροστά μας ένα ορατό σημείο -είτε σταυρός είναι αυτό, είτε θυσιαστήριο, είτε μια εικόνα- ή ένα αόρατο ομοίωμα, π.χ. το Θεό όπως τον φανταζόμαστε ή το Χριστό όπως τον έχουμε δει στις ζωγραφισμένες εικόνες, και προσηλώνουμε την προσοχή μας σ’ αυτά, τότε έχουμε τοποθετήσει ένα φράγμα ανάμεσα σε μας και στο Θεό. Και τούτο γιατί την εικόνα που έχουμε σχηματίσει την παίρνουμε για το Πρόσωπο στο οποίο απευθύνουμε την προσευχή μας.

Εκείνο που έχουμε να κάνουμε είναι να συγκεντρώσουμε καθετί που ξέρουμε για το Θεό, ώστε να βρεθούμε μέσα στην Παρουσία Του. Αλλά τότε ας θυμηθούμε ότι όλο και όλο που ξέρουμε για τo Θεό είναι το παρελθόν μας που βρίσκεται πίσω μας μια και μεις είμαστε εδώ, στεκόμαστε μπροστά στο Θεό πρόσωπο προς πρόσωπο μπροστά στη μεγαλοπρέπεια Του, στην απλότητά Του, τόσο κοντά Του και όμως μας είναι ακόμα άγνωστος. Μόνο αν σταθούμε εκεί, εντελώς ανοιχτοί μπροστά του, μπροστά στο άγνωστο, θα μπορέσει να μας αποκαλυφθεί. Να αποκαλύψει τον Εαυτό Του σε μας, στην κατάσταση που είμαστε σήμερα, με τρόπο που Εκείνος θα διαλέξει. Έτσι, λοιπόν, με μια τόσο ανοιχτή καρδιά και τόσο ανοιχτό μυαλό πρέπει να στεκόμαστε μπροστά στο Θεό, χωρίς να προσπαθούμε να Του δώσουμε κάποιο συγκεκριμένο σχήμα ή να Τον φυλακίσουμε σε ιδέες και εικόνες. Και τότε μπορούμε να χτυπήσουμε την πόρτα.

Πού; Το Ευαγγέλιο μας λέει: “ Ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ἡμῶν ἐστίν”. Πρώτα απ’ όλα είναι μέσα μας η Βασιλεία του Θεού. Αν δεν μπορούμε να τη βρούμε μέσα μας, αν δεν μπορούμε να συναντήσουμε το Θεό μέσα στα βάθη του εαυτού μας, τότε οι πιθανότητες να Τον συναντήσουμε έξω από μας, είναι πολύ αμυδρές. Όταν ο Γκαγκάριν επέστρεψε από το διάστημα και έκανε εκείνη την αξιοσημείωτη παρατήρηση ότι δεν είχα δει το Θεό στον Ουρανό, ένας από τους ιερείς μας στη Μόσχα παρατήρησε : “εφ’ όσον δεν Τον έχεις δει στη γη, δεν θα Τον δεις ποτέ στον ουρανό”. Αυτό επιβεβαιώνει εκείνο για το οποίο μιλάμε τώρα.

ΑΝΤΗΟΝΥ ΒLΟΟΜ School for Prayer “Μάθε να προσεύχεσαι” Εκδόσεις ΕΛΑΦΟΣ

 

Δεν είναι δυνατόν να ζήσουμε τη ζωή της προσευχής, δεν μπορούμε να προχωρήσουμε προς το Θεό, αν δεν είμαστε ελεύθεροι από οποιαδήποτε κτήση. Έτσι μόνο θα έχουμε δυο χέρια ελεύθερα και μια καρδιά τελείως ανοιχτή -όχι σαν ένα γεμάτο πορτοφόλι που φοβόμαστε να το ανοίξουμε μήπως πέσουν τα χρήματα μας, αλλά σαν ένα ανοιχτό άδειο πορτοφόλι- και μια διάνοια τελείως ανοιχτή στο άγνωστο και στο απροσδόκητο. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο είμαστε πλούσιοι και ταυτόχρονα εντελώς ελεύθεροι από πλούτη. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου μπορούμε να πούμε ότι αν και βρισκόμαστε έξω από τη Βασιλεία του Θεού όμως είμαστε τόσο πλούσιοι, αλλά και όταν βρισκόμαστε μέσα είμαστε τόσο ελεύθεροι!

Αυτή την αλήθεια τη βιώνουμε καλύτερα όταν νηστεύουμε. Δεν εννοώ τη νηστεία και την αποχή που επηρεάζει μόνο το στομάχι. Αλλά την κατάσταση της εγκράτειας η οποία σου επιτρέπει ή σε υποχρεώνει να μην υποδουλωθείς ποτέ και σε τίποτε. Αυτό, φυσικά, είναι ζήτημα που αφορά όλη μας τη ζωή. Πρώτα απ’ όλα αυτό επιδρά στη φαντασία μας, γιατί, ακριβώς εκεί είναι το σημείο απ’ όπου αρχίζει η αμαρτία. Ένας από τους Ορθοδόξους συγγραφείς μας τον ένατο αιώνα, είπε ότι οι αμαρτίες της σάρκας είναι αμαρτίες που κάνει το πνεύμα σε βάρος της σάρκας. Δεν είναι η σάρκα εκείνη που ευθύνεται. Και μ’ αυτή την έννοια , νομίζω, πως πρέπει να μάθουμε να ελέγχουμε τη φαντασία μας. Όσο η φαντασία δεν μας έχει κυριεύσει, τα πράγματα βρίσκονται έξω από εμάς’ όταν όμως η φαντασία μας εμπλακεί και φυλακιστεί σε ορισμένα πράγματα, τότε είμαστε κολλημένοι σ’ αυτά.

Αντικειμενικά ξέρεις ότι υπάρχουν διάφορες τροφές: κρέας, χορταρικά, γλυκίσματα και τόσα άλλα. Το ξέρεις αυτό σαν ένα αντικειμενικό γεγονός. Αν τώρα καθίσεις και σκεφτείς :”Δεν πεινάω πραγματικά αυτή τη στιγμή’ αλλά υπάρχουν τόσα πολλά και ωραία πράγματα που μπορεί κανείς να φάει! Τί θα μου άρεσε εμένα να φάω;” Σε λιγότερο από πέντε λεπτά θα έχεις απλώσει τις κεραίες της όρεξης σου σε μια μεγάλη ποικιλία τροφών. Θα είσαι, σαν τον Guliver, δεμένος στο έδαφος με ένα, δυο, τρία σκοινιά. Το καθένα σκοινί, στη πραγματικότητα, δεν είναι τίποτε, αλλά το σύνολό τους μπορεί να σε κρατήσει γερά στο έδαφος. Από τη στιγμή. δηλαδή, που θα αφήσεις τη φαντασία σου αχαλίνωτη τα πράγματα γίνονται πολύ δύσκολα. Όσον αφορά, λοιπόν, τη φαντασία, πρέπει να είμαστε εγκρατείς και να αγωνιζόμαστε για την ελευθερία μας

Υπάρχει πολύ μεγάλη διαφορά ανάμεσα στην προσκόλληση και στην αγάπη, ανάμεσα στην πείνα και στη λαιμαργία, ανάμεσα στο ζωηρό ενδιαφέρον και στην περιέργεια. Κάθε μια από τις φυσικές μας ροπές έχει το αντίστοιχό της που σφραγίζεται από το κακό και γίνεται μέσο για την υποδούλωση μας. Αυτό ακριβώς εννοούσα όταν έλεγα να αποσύρουμε τις κεραίες μας. Και για να γίνει η αρχή λέγει: ”όχι”. Αν δεν πεις έγκαιρα το “όχι”, θα μπεις στον αγώνα. Αλλά και τότε γίνε άτεγκτος, γιατί η κρίση, η ανεξαρτησία της γνώμης, η ελευθερία, είναι πολυτιμότερα από αυτά που έχεις όταν είσαι σκλάβος στις απολαύσεις.

ANTHONY BLOOM