Τον εαυτό μας τον γνωρίζουμε πολύ λίγο και δεν θέλουμε πραγματικά να τον γνωρίσουμε περισσότερο, γιατί φοβόμαστε τί θα ανακαλύψουμε ή ίσως φοβόμαστε ότι δεν θα ανακαλύψουμε τίποτε, ή ακόμη περισσότερο από το κενό μπορεί να φοβόμαστε τις δυνατότητες που μπορεί να ανακαλύψουμε.

        Μια ιστορία περιγράφει το τρομακτικό όραμα που είδε κάποιος γεωργός στο αγρόκτημά του. Καθώς μπήκε στο αγρόκτημα, είδε τις αγελάδες να αναμασάνε ήσυχα, τις κότες να κακαρίζουν με τα κλωσσόπουλα τριγύρω τους, μια σαύρα να λιάζεται άφοβα. Ξαφνικά όμως έγινε μια απίστευτη μεταμόρφωση. Οι αγελάδες μεταβλήθηκαν σε δεινόσαυρους, οι κότες σε κοράκια, η σαύρα έγινε ένα τεράστιος πύθωνας και το αγρόκτημα μια άγρια και τρομακτική ζούγκλα. Η τρομακτική σκηνή διατηρήθηκε για λίγο και μετά εξαφανίστηκε. Ο γεωργός μπορούσε και πάλι να δει τις ήσυχες αγελάδες, τις κότες με τα κλωσσόπουλα, τη νωχελική σαύρα. Τελικά ο τρόμος του υπαναχώρησε, αλλά ποτέ πιά δεν μπορούσε να δει το αγρόκτημά του όπως το έβλεπε πριν.  Απορούσε πάντα ποια ήταν η πραγματικότητα’ η οικιακή σκηνή ή η πρωτόγονη αγριότητα.

        Όλοι μας απορούμε συνειδητά  ή ασυνείδητα ποιος είναι ο πραγματικός  εαυτός μας, αυτός που φανταζόμαστε ή αυτός που βρίσκεται κρυμμένος βαθιά  μέσα μας. Αν κοιτάξουμε λίγο μέσα μας, θα αρχίσουμε να ανακαλύπτουμε ότι ο πραγματικός εαυτός μας κρύβεται για χρόνια. Συχνά προσπαθούμε να κάνουμε το καλό  και να αποφύγουμε το κακό  και πιστεύουμε ότι συμπεριφερόμαστε «σωστά», αλλά τα κριτήρια του σωστού δεν είναι δικά μας. Αν κοιτάξουμε τον εαυτό μας καλύτερα, ανακαλύπτουμε ότι έχουμε ιδιότητες που βλέπουμε και αποδοκιμάζουμε στους άλλους. Ανακαλύπτουμε ότι είμαστε φίλαυτοι, εκδικητικοί, σκληροί, λάγνοι, φθονεροί και τυραννικοί αλλά αποφεύγαμε να παρατηρούμε τις ιδιότητές μας αυτές.

        Όταν όμως βρούμε το κουράγιο να δούμε αυτούς τους εσωτερικούς σκελετούς, βλέπουμε επίσης ότι έχουμε δυνατότητες που δεν είχαμε διαπιστώσει ποτέ προηγουμένως. Όλες αυτές οι κοινωνικές και προσωπικές πιέσεις που ενεργούσαν απάνω μας για να μας προστατέψουν από το κακό, δεν μας άφησαν να δούμε τη δυνατότητα που έχουμε να αισθανθούμε συμπάθεια  για τους ανθρώπους. Ο φόβος μήπως γίνουμε έρμαια των αμαρτωλών  μας παθών δεν μα άφησε να αναγνωρίσουμε τη δυνατότητα και τη γνήσια διάθεση που είχαμε να συμμεριστούμε τις ανησυχίες και τις αγωνίες των άλλων. Ο φόβος για το αμαρτωλό πάθος μας έκανε να θάψουμε μέσα μας και το ιερό πάθος. Ο φόβος μήπως νιώσουμε κάποια αμαρτωλή έλξη δια τον συνάνθρωπο μας κάνει να θάβουμε τη δυνατότητα που έχουμε να αισθανθούμε γι’ αυτόν γνήσια αγάπη.

        Όταν κάνουμε αυτές τις ανακαλύψεις, διαπιστώνουμε ότι αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά πρόσωπα και όχι μάσκες θα πρέπει να δούμε και να παραδεχτούμε τόσο το κακό όσο και το καλό που βρίσκονται μέσα μας.

        Η προσπάθεια να γνωρίσουμε τον εαυτό μας γίνεται ασφαλώς θυελλώδης περιπέτεια.

π. Φιλόθεος Φάρος, «ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΠΑΣΧΑ» Εκδόσεις ΑΚΡΙΤΑΣ.

Η Ανάσταση του Χριστού,

δεν είναι απλώς  ευκαιρία 

για μια ετήσια γιορτή,

αλλά πηγή μιας ενεργητικής και μεταμορφωμένης ζωής.

                                                                                                        Alexander Schmemann

. . . το Πάσχα δεν είναι μια μνήμη ενός συμβάντος, αλλά -κάθε χρόνο- το πλήρωμα του ίδιου του χρόνου, του πραγματικού μας χρόνου μας. Γιατί ζούμε ακόμα στις ίδιες τρείς διαστάσεις του χρόνου -στον κόσμο της φύσης, στον κόσμο της ιστορίας, στον κόσμο της απαντοχής. Και σε καθεμιά από αυτές ο άνθρωπος γυρεύει κρυφά τη χαρά, δηλαδή το υπέρτατο νόημα και την τελειότητα, την υπέρτατη πλήρωση που δε βρίσκει. Ο χρόνος ολοένα ατενίζει προς μια γιορτή, προς μια χαρά, που δεν μπορεί από μοναχός του να χαρίσει η να πραγματοποιήσει. Λαχταρώντας για νόημα, ο χρόνος γίνεται η μορφή και η εικόνα της απουσίας κάθε νοήματος.

       Αλλά τη νύχτα του Πάσχα το νόημα δίνεται. Και δε δίνεται διαμέσου της «εξήγησης» ή ακόμα της «μνήμης», αλλά ως ένα δώρημα της ίδιας της χαράς, δώρημα συμμετοχής στο νέο χρόνο της Βασιλείας. Για  να δοκιμάσει κανείς αυτό χρειάζεται να μπει σε μια Ορθόδοξη Εκκλησία μια νύχτα του Πάσχα, ύστερα που η λιτανεία έχει κάνει το γύρο της εκκλησιάς και βρίσκεται σταματημένη στα σκοτεινά μπροστά στη σφαλιστή θύρα. Και τώρα οι πύλες ανοίγουν με το άγγελμα «Χριστός Ανέστη!». Η πασχαλινή    τελετή έχει αρχίσει. Ποια είναι τούτη η νύχτα για την οποία ο άγιος Γρηγόριος ο Νύσσης λέει πως γίνεται λαμπρότερη από τη μέρα και που οι Ορθόδοξοι την ονομάζουν «φωταυγή νύχτα»;  Μπορεί να περιγράψει κανένας τούς διάφορους λειτουργικούς τύπους, μπορεί να αναλύσει κανένας τα κείμενα, μπορεί να αναφέρει κανένας χίλιες λεπτομέρειες, αλλά στο τελικό λογάριασμα όλα έρχονται δεύτερα. Η μόνη πραγματικότητα είναι η χαρά και η χαρά αυτή είναι δοσμένη.

 

                         Alexander Schmemann “For the Life and the World”

                                        Μιλάει ο Χρυσόστομος

-        Ο Θεός επεθύμησε  πόρνη!

-        Ναι. Πόρνη! Ναι Ο Θεός επεθύμησε πόρνη!

-        Μα, ο άνθρωπος, όταν λαχταράει για πόρνη, πέφτει στην κατακραυγή όλων! Και λαχταράει για πόρνη ο Θεός;

-        Ναι. Μα με μια «μικρή» διαφορά! Ο άνδρας, όταν αναζητάει πόρνη, την θέλει για να γίνει μαζί της πόρνος. Αντίθετα, ο Θεός αναζητάει την «πόρνη», για  να την κάμει παρθένο. Η επιθυμία του άνδρα είναι απώλεια. Η επιθυμία του Θεού σωτηρία.

-        Η πόρνη εδώ, γίνεται παρθένος εκεί;

-        Δεν την ανέβασε πόρνη επάνω! Δεν θέλησε να ανεβάσει πόρνη επάνω!      Δεν θέλησε να ανεβάσει επάνω πόρνη! Και γι’  αυτό, επειδή εκείνη δεν ήταν δυνατό, ούτε επιτρεπτό  να ανεβεί  επάνω, κατέβη Εκείνος κάτω! Και έψαξε να την εύρει. Χωρίς να ντρέπεται γι’ αυτό. Και την ευρήκε. Στην κατάσταση της χειρότερης κατάπτωσης και αθλιότητας!

                                                                                                          (P.G. 52,401)

         -Και τί έκαμε γι’ αυτήν;

        -Την έφερε σε συναίσθηση της κατάστασής της. Την συγχώρησε. Την       έπλυνε από τον ρύπο της με το βάπτισμα. Και την αγίασε με τα Πάθη Του’ με το Σώμα Του και το Αίμα Του. Την  έκαμε «άλλον « άνθρωπο’ «καινό» άνθρωπο’ παρθένο. Και έτσι την ανέβασε στον ουρανό!

                                                                                                               (P.G. 52, 405,411)

                                                                                      Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου

Μητροπολίτου Νικοπόλεως Μελετίου, «Η ΑΝΑΣΤΑΣΗ»

                           

Γνωρίζουμε, διακηρύττουμε, ομολογούμε ότι ο καθένας από μας είναι πλασμένος κατ’ εικόνα Θεού, ότι έχουμε τη θεία εικόνα ανεξάλειπτα τυπωμένη μέσα μας, ότι μπορεί να συληθεί, αλλά δεν μπορεί να εξαληφθεί. Ξέρουμε όλοι ότι, επειδή πιστέψαμε και συντηρήσαμε την πίστη που μας προσφέρθηκε τότε που ακόμη ήμασταν ανίκανοι να επιλέξουμε, επειδή πιστεύουμε στον Χριστό, επειδή βαπτισθήκαμε στο όνομά Του, στον θάνατο και στην Ανάσταση Του, επειδή πλημμυρίσαμε με το Πνεύμα το Άγιο με τον ίδιο τρόπο που ο Χριστός γέμισε με Αυτό την ανθρώπινη φύση Του, όταν βαπτίστηκε από τον Πρόδρομο στον Ιορδάνη, ξέρουμε, λέω, ότι μπορούμε κι εμείς να μεταχειριστούμε τον εαυτό μας ανάλογα. Δεν το συνειδητοποιούμε επειδή εύκολα βλέπουμε, και στον εαυτό μας και στους άλλους, πόσο ατελής, πόσο παραμορφωμένη εικόνα αποτελούμε, σαν  να βλέπουμε ο ένας τον άλλον σε παραμορφωτικό κάτοπτρο. Γνωρίζετε  τον στίχο του Ευαγγελίου: «εάν ουν ο οφθαλμός σου απλούς ή, όλον το σώμα σου φωτεινό, έσται’ εάν δε ο οφθαλμός σου πονηρός ή, όλον το σώμα σου σκοτεινόν έσται».  Αυτό ακριβώς  ισχύει. Το βλέμμα μας είναι σαν εκείνους τους παράξενους κυρτούς καθρέφτες που δίνουν μιαν εντελώς παραμορφωμένη, γελοία ή τρομακτική εικόνα του ανθρώπου που στέκεται μπροστά τους. Πρέπει να μάθουμε να βλέπουμε στον εαυτό μας και στους άλλους την Εικόνα.

Είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να τη βλέπουμε και στον εαυτό μας, διότι  αν δεν μπορούμε μέσα στο λυκόφως, μέσα από το σκοτάδι, μέσα από την παραμόρφωση, μέσα από την αμαρτωλότητα,  μέσα από την ευθραυστότητα, μέσα από όλα τα στραβά που μπορεί να έχουμε, αν δεν μπορούμε, λέω, να δούμε βαθύτερα και να ανιχνεύσουμε στον εαυτό μας την Εικόνα, ποτέ δεν θα μπορέσουμε να τη δούμε στους άλλους, διότι η αδιαφάνεια είναι πυκνότερη, έχουμε δύο αδιαφάνειες να διαπεράσουμε, και τη δική μας και του άλλου.

Anthony Bloom, «ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ  Ή ΤΟΥ ΚΌΣΜΟΥ ΤΟΎΤΟΥ;» εκδ. πορφύρα

Η ζωή μας αρχίζει με τη γέννησή μας, με το Βάπτισμά μας, η ζωή μας αρχίζει ως υιότητα εξ υιοθεσίας  και σιγά-σιγά αυτό σβήνει, λιώνει μέχρι που δεν μένει πια υιοθεσία, αλλά μόνον υιότητα. . .  Χρησιμοποιώ τη λέξη «υιότητα», επειδή δεν διαθέτουμε άλλη, αλλά ισχύει και για τις θυγατέρες – είναι η σχέση μεταξύ ημών και του Θεού που μας κάνει αληθινά παιδιά Του, όχι πια εξ υιοθεσίας (παρότι αρχίζει με την υιοθεσία), αλλά εν τέλει ολοκληρώνεται.

Μέσα στην Εκκλησία έχουμε τον Χριστό, στο πρόσωπο του Οποίου βλέπουμε τι είναι ο άνθρωπος.  Αλλά έχουμε και τους εαυτούς μας και, όπως είπα στην αρχή, εν δυνάμει είμαστε καθ’ ομοίωσιν του Χριστού, όχι όμως κατά τρόπο ολοκληρωμένο’ μας έχουν δοθεί όλα – σ’ εμάς μένει όχι μόνο  να δεχθούμε, αλλά να κάνουμε αυτά που μας δόθηκαν να καρποφορήσουν, ώστε να φθάσουμε στο μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, για το οποίο μιλά ο Παύλος: να φθάσουμε στο μέτρο της γεμάτης Θεότητα ανθρωπότητάς Του.

Η Εκκλησία, όταν τη θεωρούμε εν Χριστώ, είναι ταυτοχρόνως αυτά τα δύο πράγματα: το τέλειο Σώμα όσον αφορά Εκείνον, το ατελές σώμα όσον αφορά εμάς.  Ατελές, όμως, δεν σημαίνει στατικά «ξένο». Είναι ατελές επειδή δεν έχει φθάσει ακόμη στην τελειότητα, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, δεν έχει φθάσει  στη μεγαλοσύνη του, αλλά πάντως κινείται προς τα εκεί. Και εδώ ταιριάζει, νομίζω, ο λόγος του οσίου Εφραίμ του Σύρου, ο οποίος λέει ότι η Εκκλησία δεν είναι σύναξη ήδη αγίων ανθρώπων, αλλά πλήθος μετανοούντων  αμαρτωλών, όχι με την έννοια ότι «θρηνούν τις αμαρτίες τους», αλλά ότι αποκόπτονται από κάθε πειρασμό, από το κακό, από την α-θεία, από κάθε εγωκεντρικότητα, από κάθε απόρριψη του άλλου και στρέφουν το πρόσωπό τους προς τον Θεό και κινούνται προς αυτόν. Και πάλι εδώ ταιριάζει η ρήση του αγίου Σεραφείμ του Σαρώφ ότι η μόνη διαφορά, μεταξύ ενός αμαρτωλού που χάνεται και σε έναν αμαρτωλό που βρίσκει  τη σωτηρία είναι μόνον η αποφασιστικότητά του να συνεχίζει να προσπαθεί. Όχι η επιτυχία, αλλά ο αγώνας’   στο χέρι μας είναι.

Anthony Bloom,’ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ Ή ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ;»  Εκδόσεις πορφύρα.

. . . αν ο Θεός δημιούργησε τον καθένα μας, έφερε στην ύπαρξη τον καθένα μας στον τραγικό αυτόν κόσμο στον οποίο ζούμε, το έκανε επειδή ακριβώς πιστεύει σ’ εμάς, μας εμπιστεύεται και ελπίζει τα πάντα από  εμάς. Αυτό και μόνο θα έπρεπε να είναι αρκετό για να μας δώσει έμπνευση και κουράγιο.

Anthony Bloom